close
تبلیغات در اینترنت
اوراق مشارکت چیست؟

تبلیغات

ما را دنبال کنید

جستجوگر

آمارگیر

  • :: آمار مطالب
  • کل مطالب : 363
  • کل نظرات : 1131
  • :: آمار کاربران
  • افراد آنلاين : 3
  • :: آمار بازديد
  • بازديد امروز : 212
  • بازديد ديروز : 202
  • بازديد کننده امروز : 54
  • بازديد کننده ديروز : 96
  • بازديد هفته : 212
  • بازديد ماه : 6,287
  • بازديد سال : 36,557
  • بازديد کلي : 274,082
  • :: اطلاعات شما
  • آي پي : 52.200.130.163
  • مرورگر :
  • سيستم عامل :

 انتشار این اوراق یکی از راههای تامین منابع مالی برای پروژه های بزرگ اقتصادی می باشد . به عنوان مثال ، فرض کنید شرکت یا نهادی ( اعم از دولتی یا خصوصی ) برای اجرای یک پروژه نیاز به سرمایه گذاری معادل پانصد میلیارد تومان داشته باشد . یک حالت اینست که مجری پروژه ( همان شرکت یا نهاد ) ، این مبلغ را از محل منابع مالی در اختیار خود تهیه می کند و در نتیجه ، به " بازار " برای تامین مالی وجوه مورد نیاز خود مراجعه نمی کند . اگر منابع مالی داخلی مجری ، تکافوی تامین این مبلغ ( پانصد میلیارد تومان ) را نداشته باشد ، یکی از راههای تامین مالی مبالغ مورد نیاز ، منابع حاصل از انتشار اوراق مشارکت است . در این حالت ، مجری پروژه با اخذ مجوزهای لازم ( که بعداً توضیح خواهم داد ) با یک بانک به عنوان بانک عامل ( عامل توزیع اوراق مشارکت و فروش آنها به مردم و سرمایه گذاران ) برای انتشار اوراق مشارکت هماهنگ می کند . اوراق مشارکت باید بخشی از منابع مالی پروژه را تشکیل دهد و نمی تواند کل منابع را تامین کند ( زیرا همان گونه که از نام این اوراق برمی آید ، این اوراق برای " مشارکت " طراحی می شود و نه تامین کل منابع ) . تراز معمول برای اوراق مشارکت ، تامین حداکثر تا هفتاد یا هشتاد درصد منابع مالی پروژه است و در نتیجه ، مجری موظف است حداقل بیست تا سی درصد منابع لازم برای پروژه را از محل منابع داخلی خود یا سایر منابع ( جدا از اوراق مشارکت ) تامین نماید . مجری پروژه ( که ناشر اوراق مشارکت نامیده می شود ) نسبت به اخذ مجوز انتشار ، چاپ اوراق و تحویل آنها به واحدهای ذیربط در بانک عامل اقدام می نماید و بانک عامل ، وظیفه توزیع اوراق میان شعب مختلف خود در تهران و سایر شهرها ( متناسب با احتمال فروش در هر شهر ) و فروش این اوراق در شعب خود را دارد . ذکر چند نکته در مورد اوراق مشارکت مفید است :

 اوراق مشارکت یکی از راههای تامین مالی پروژه های " بزرگ " از طریق جمع آوری وجوه " کوچک " است بدین ترتیب که جدا از سرمایه گذاران عمده که مبالغ زیادی از اوراق را یکجا خریداری می کنند ( که تعداد محدودی را شامل می شوند و به آنها خریداران بلوکی گفته می شود ) ، معمولاً مردم عادی با وجوه کوچک ( برای مثال ، دویست هزار تومان ، یک میلیون تومان و ... ) نسبت به خرید اوراق مشارکت در شعب بانک اقدام می کنند و با فروش اوراق بدین نحو ، وجوه توسط بانک در حساب خاصی متمرکز و با طی مراحل خاصی ، در اختیار مجری پروژه ( ناشر ) قرار می گیرد .

 اگر تمامی اوراق مشارکت ظرف مهلت تعیین شده ( معمولاً 5 یا 6 روز کاری ) به فروش نرسد ، اوراق باقیمانده باید طی تشریفاتی که به آن " تشریفات امحا " گویند ، توسط کمیسیون امحا متشکل از نمایندگان بانک عامل ، نمایندگان ناشر و نمایندگان نهاد ناظر سوزانده شده و صورتجلسه شود .

3 - در ایران و کشورهای اسلامی ، اوراق مشارکت جایگزین اوراق قرضه شده است به طوری که اوراق قرضه ، ‌ماهیت ربوی داشته و " سود اوراق قرضه به خاطر پول داده می شود " در حالی که " سود اوراق مشارکت به دلیل سهیم شدن در پروژه داده می شود " و می دانیم که در شرع مقدس اسلام ، برای اعطای پول نمی توان سود دریافت کرد بلکه پوبل باید موضوع مشارکت در پروژه خاصی داشته باشد . به همین دلیل ، اغلب شنیده یا دیده ایم که اوراق مشارکت با سود " علی الحساب " ( همانند سپرده های سرمایه گذاری معمولی در بانکها که آنها نیز با سود علی الحساب مواجه هستند ) توزیع می شود .

4 - اوراق مشارکت معمولاً به صورت سه ساله تا پنج ساله منتشر می شوند که به آن ، " دوره مشارکت " گفته می شود . در پایان دوره مشارکت ، ناشر موظف است با محاسبه سود قطعی پروژه ، " مابه التفاوت سود قطعی و علی الحساب " را به دارندگان اوراق مشارکت پرداخت نماید . برای مثال ، اگر اوراق مشارکت با سود علی الحساب سالانه 20 درصد توزیع شده باشد و در پایان دوره مشارکت ، سود قطعی پروژه معادل 22 درصد محاسبه شود ، معادل 2 درصد سود اضافه به عنوان مابه التفاوت سود علی الحساب و سود قطعی باید به دارندگان اوراق مشارکت اعطا شود ( یعنی دو درصد در هر سال و 6 درصد برای دوره مشارکت سه ساله یا 8 درصد برای دوره مشارکت چهار ساله ) . در صورت سود قطعی کمتر از سود علی الحساب ( برای مثال ، میزان سود قطعی معادل 17 درصد در مثال ما ) ، زیانی متوجه دارندگان اوراق مشارکت نخواهد بود و آنها کماکان با سود قطعی 20 درصد مواجه خواهند بود .

 برای اطمینان از صحت عملیات اجرایی ناشر ( مجری ) در طول طرح جهت رعایت منافع دارندگان اوراق مشارکت ( زیرا دارندگان اوراق مشارکت پس از خرید اوراق ، امکان هیچ گونه نظارتی بر فعالیتهای مجری ندارند تا از حفظ منافع خود مطمئن شوند ) ، نهادی به نام " امین اوراق " که معمولاً از میان شرکتها و موسسات حسابرسی تعییین می شود ، برای نظارت بر عملیات اجرایی ، صحت معاملات و تعیین سود قطعی پروژه تعیین می شود که طبق قراردادی مشخص ، وظیفه نظارت بر اوراق مشارکت ( به نمایندگی از خریداران اوراق مشارکت ) تا حصول محاسبات سود قطعی را برعهده دارد .  

 برای شهرداریها و دستگاههای اجرایی دولتی ، نهاد صادر کننده مجوز انتشار ، بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و برای مجریان ( ناشرین ) خصوصی ، سازمان بورس و اوراق بهادار است . سقف کل اوراق مشارکت قابل انتشار توسط دولت و شهرداریها برای هر سال ، توسط شورای پول و اعتبار تعیین و در بودجه سنواتی کل کشور لحاظ خواهد شد ( برای مثال ، در قانون بودجه سال جاری کل کشور ، مبلغ 15000 میلیارد تومان برای دستگاههای دولتی و مبلغ 8600 میلیارد تومان برایشهرداریها اجازه انتشار اوراق مشارکت در نظر گرفته شده است ) .

 با خرید هر ورقه اوراق مشارکت ( مثلاً قطعات دویست هزار تومانی ، پانصد هزار تومانی یا یک میلیون تومانی ) ، چند قطعه کوپن برای پرداخت سودهای علی الحساب در زمانهای تعیین شده ( مثلاً سه ماهه ) نیز به خریداران اوراق مشارکت ارائه می شود تا آنها با حفظ اصل برگه اوراق مشارکت ، بتوانند در زمانهای مشخص به بانک مراجعه و با ارائه کوپن با سررسید مربوطه ، سود علی الحساب خود را نقداً‌ دریافت دارند . برای مثال ، برای قطعه یک میلیون تومانی اوراق مشارکت با سود علی الحساب سالانه بیست درصد با سررسید سود علی الحساب سه ماهه و دوره مشارکت سه ساله ، تعداد 12 قطعه کوپن ( سه ساله و هر کوپن به صورت چهار زمان سه ماهه ، مجموعاً‌ 12 قطعه کوپن ) ارائه می شود . خریدار اوراق در سه ماهه اول ( مثلاً در تاریخ بیستم مردادماه اگر اوراق در تاریخ بیستم اردیبهشت ماه منتشر شده باشد ) می تواند با ارائه اولین کوپن خود به یکی از شعب بانک عامل ( ضرورتی ندارد به همان شعبه ای که اوراق را از آن خریده است مراجعه کند ) ، معادل 5 درصد سود خود را دریافت خواهد کرد ( پنج درصد در واقع یک چهارم بیست درصد است برای آن که سه ماه نیز یک چهارم سال است و بیست درصد سود علی الحساب برای یک سال محاسبه شده است و سهم سه ماه ، یک چهارم آن یعنی پنج درصد خواهد بود ) یعنی مبلغ پنجاه هزار تومان در هر سه ماه به ازای هر یک میلیون تومان دریافت خواهد کرد .  

 اوراق مشارکت معمولاً‌ بی نام هستند و بانک عامل سودهای علی الحساب ، سود قطعی و اصل وجوه اوراق مشارکت را به آخرین دارنده آن ( بدون احراز و قطعیت مالکیت فرد بر اوراق مشارکت ) پرداخت می کند . در صورتی که اوراق مشارکت بانام باشد ، احراز مالکیت فرد بر اوراق لازم می باشد . اوراق مشارکت بی نام معمولاً برای خریداران یک مزیت تلقی می شود چرا که به راحتی و بدون طی تشریفات خاصی ، قابل نقل و انتقال به دیگران و ارائه به بانک عامل هستند .

 از آنجا که سود علی الحساب اوراق مشارکت مجریان و ناشران مختلف معمولاً‌ بر اساس ابلاغیه های مربوطه ‌یکسان است ، خریداران به خرید اوراق مشارکتی تمایل بیشتری دارند که امکان سودآوری قطعی بیشتری در پایان دوره مشارکت داشته باشند ( چرا که تمامی اوراق مشارکت منتشره در بازار ، دارای سود علی الحساب یکسان هستند ) که این نیز به میزان آشنایی خریداران با ناشرین مختلف یا عملکرد قبلی ناشران در دوره های قبل باز می گردد .

همان گونه که در مطلب " بازار و نظریه بازار در اقتصاد " عرض شد ، اوراق مشارکت یکی از " ابزارهای " مالی برای تامین مالی پروژه ها می باشد و هر ساله ، دستگاههای دولتی و شهرداریها بخش قابل توجهی از نیاز مالی پروژه های خود را از این طریق تهیه می کنند . در سالهای اخیر ، مفهوم دیگری که انطباق بیشتری با اصول شریعت ( مبانی اقتصاد اسلامی ) دارد نیز وارد بازارهای مالی ایران شده است که " اوراق صکوک " ( به ضم صاد که جمع صک به فتح صاد به معنای چک است )‌ نامیده می شود و تا کنون بیش از ششصد میلیارد تومان توسط این ابزار مالی در کشور برای پروژه های مختلف تامین مالی شده و میزان انتشار آن در کشورهای اسلامی به حدود یکصد میلیارد دلار رسیده است .

به هر حال ، اوراق مشارکت ، اوراق صکوک ، صندوقهای سرمایه گذاری ، سهام شرکتها و ... که مجموعاً‌ ابزارها و نهادهای مالی نامیده می شوند ، در واقع " شکلهای مختلف یا بهانه های مختلف برای جمع آوری وجوه در دست مردم و هدایت آنها به سوی پروژه های سرمایه گذاری بزرگ " هستند و مجری یا ناشری در این زمینه موفقتر است که به صورت حرفه ای تر بتواند به انتشار ، فروش و استفاده از منابع حاصل از انتشار اوراق مشارکت اقدام نماید چرا که در این زمینه ، اصول و مفاهیم بسیاری ( مانند تعهد پذیره نویسی ، بازارگردانی ، بازارهای اولیه و ثانویه ، امیدنامه ، ریسکهای پروژه ای و ... ) وجود دارد که رفتار حرفه ای در مورد هر یک ، میزان موفقیت انتشار و فروش اوراق مشارکت را موجب می شود .

ارسال نظر

نام
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم)
وبسایت
:) :( ;) :D ;)) :X :? :P :* =(( :O @};- :B /:) :S
نظر خصوصی
مشخصات شما ذخیره شود ؟ [حذف مشخصات] [شکلک ها]
کد امنیتیرفرش کد امنیتی

نظرات ارسال شده


  1. HAMI : سلام برشمادوست عزیز.ممنونک که توضیحات خوب وکارشناسانه ای به سوال اینجانب فرمودید.به خوبی پاسخم رادریافت کردم.
    خیلی کلاسیک جواب دادید.برایتان آرزوی موفقیت دارم


  1. آشنا : با عرض سلام خدمت کاربر محترم hami
    ضمن خیرمقدم به جنابعالی برای عضویتتان در سایت سپهر دانش و آرزوی توفیق ، امیدوارم کاربران محترم سایت از نظرات و مطالب ارزشمند جنابعالی نیز استفاده لازم را ببرند
    ضمن تشکر از دقت نظرتان در مطلب ارسالی اینجانب ، پاسخ سوالهایتان را به شرح زیر عرض می کنم :
    1 - بله رشته تخصصی اینجانب اقتصاد است
    2 - بر اساس ماده یک قانون نحوه انتشار اوراق مشارکت ، دولت ، شرکتهای دولتی ، شهرداریها ، موسسه ها و نهادهای عمومی غیردولتی و موسسه های عام المنفعه ، شرکتهای وابسته به دستگاههای مذکور ، شرکتهای سهامی عام و خاص و شرکتهای تعاونی تولیدی مجاز به انتشار اوراق مشارکت هستند ولی بر اساس تبصره ذیل ماده چهار قانون ، میزان انتشار اوراق مشارکت باید متناسب با خالص داراییهای ناشر ( مجموع داراییها منهای مجموع بدهیها ) باشد . در نتیجه ، هر ناشری باید محدودیتهایی را در میزان انتشار اوراق مشارکت رعایت نماید . ضمناً بر اساس مواد 26 و 27 قانون بازار بورس و اوراق بهادار ، کلیه ناشرین بجز دولت و شهرداریها باید مجوز انتشار اوراق مشارکت را از سازمان بورس و اوراق بهادار دریافت نمایند و دولت و شهرداریها مجوز انتشار را از بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران اخذ می نمایند .
    3 - منتشر کننده ( ناشر ) اوراق مشارکت با احتمال زیان به دلیل اوضاع بازار یا نحوه مدیریت پروژه مورد نظر یا ریسکهای موجود در هر پروژه مواجه می باشد ولی موظف است حداقل به میزان سود علی الحساب اعلام شده ، به خریداران اوراق مشارکت سود پرداخت نماید . در نتیجه ، در صورت بالاتر بودن سود واقعی اوراق مشارکت ( که توسط امین اوراق محاسبه می شود ) از سود علی الحساب ، ناشر موظف است مابه التفاوت را به دارندگان اوراق مشارکت پرداخت نماید ولی در صورت کمتر بودن سود واقعی از سود علی الحساب ، صرفاً‌ ناشر متحمل زیان خواهد شد و دارندگان اوراق مشارکت حداقل سود علی الحساب خود را دریافت می کنند .
    موفق باشید


  1. Amin : من که از این چیز ها سردر نمیارم !!!
    من رو امور اقتصادی عفو بفرمایید !!!شکلکشکلکشکلک


  1. معصومه : با عرض سلام و تشکر از کابر محترم آشنا :
    مطلب بسیار مفید و به جایی بود که در عین تخصصی بودن بسیار ساده و روان توضیح داده شده بود . بنده مطالب زیادی را از این مقاله یاد گرفتم .
    باز هم سپاسگزارم


  1. HAMI : ضمن تشکرازنویسنده این مقاله 3سوال دارم که حتما پاسخ خواهیدداد
    اولا رشته شماچیست .آیااقتصاداست که اینقدرتخصصی توضیح میدهید؟
    دوم آیاهرنهادی میتواند باهرسرمایه ای این اوراق رامنتشرکند؟
    سوم اینکه آیاامکان زیاندهی برای ننتشرکننده هم مفروض است؟
    مرسی

ممکن است به این موارد نیز علاقه مند باشید: